Chiều muộn, sân trường THCS Hoàng Long chỉ còn tiếng chổi tre xào xạc trên nền gạch. Mấy phòng học tầng hai đã tắt điện từ lâu, riêng phòng tiếng Anh cuối dãy vẫn còn ánh sáng hắt ra qua ô cửa kính mờ bụi.
Thầy Tiến vẫn ngồi đó.
Chiếc áo sơ mi đã sờn cổ thấm đẫm mồ hôi sau cả ngày đứng lớp. Trước mặt thầy là chiếc máy tính cũ cùng chiếc loa nhỏ đã dùng nhiều năm để phục vụ những tiết học nghe nói tiếng Anh cho học sinh. Thầy cúi sát màn hình, kiên nhẫn chỉnh lại từng bài luyện phát âm và cài thêm những video học tập miễn phí cho học trò.
Ngoài hành lang, bác bảo vệ đi ngang qua, cười:
- Thầy chưa về à? Muộn rồi đấy.
Thầy Tiến ngẩng lên:
- Em làm nốt cho tụi nhỏ mai học bác ạ. Mấy file nghe hôm trước bị lỗi, không sửa giờ này thì mai các con lại không học được.
Bác bảo vệ lắc đầu:
- Người ta giờ dạy xong là về hết, chỉ có thầy là cứ ôm việc vào thân.
Thầy chỉ cười hiền.
Nụ cười ấy học trò trường này quen lắm.
Ba mươi năm đứng lớp, người ta chưa từng thấy thầy lớn tiếng với học sinh. Ngay cả với những đứa nghịch nhất trường, thầy vẫn chỉ nhẹ nhàng gọi lại cuối giờ rồi ngồi nói chuyện như hai người bạn.
Năm ấy, cả trường nhắc nhiều đến cậu học trò tên Hưng lớp 8A.
Hưng học kém tiếng Anh, hay bỏ tiết và thường xuyên đánh nhau. Mẹ đi làm công ty xa, bố chạy xe đường dài quanh năm nên cậu gần như sống một mình với bà nội già yếu. Có lần Hưng bị bắt gặp ngồi chơi điện tử ngoài quán net trong giờ học.
Hôm đó, cô tổng phụ trách nổi giận:
- Học sinh kiểu này phải mời phụ huynh, hạ hạnh kiểm mới được!
Hưng cúi gằm mặt, hai tay nắm chặt vạt áo.
Giữa lúc mọi người còn đang trách phạt, thầy Tiến chỉ hỏi:
- Em đã ăn sáng chưa?
Cả phòng im bặt.
Hưng ngẩng lên ngơ ngác rồi lắc đầu.
Thầy lấy trong cặp ra chiếc bánh mì còn nóng:
- Ăn đi rồi nói chuyện tiếp.
Đôi mắt cậu học trò đỏ hoe. Có lẽ lâu lắm rồi mới có người hỏi cậu một câu như thế.
Hôm sau, thay vì viết bản kiểm điểm, Hưng bị… gọi xuống phòng tiếng Anh phụ thầy sắp xếp sách và lau dọn thiết bị.
Cậu vừa lau vừa khó chịu:
- Sao thầy không phạt em?
Thầy Tiến cắm lại dây loa rồi đáp chậm rãi:
- Người lớn nhiều khi mệt còn muốn bỏ cuộc. Huống chi trẻ con.
Hưng im lặng.
Một lúc lâu sau, thầy lại nói:
- Nhưng nếu em tự bỏ mình trước thì chẳng ai kéo em dậy nổi đâu.
Câu nói ấy Hưng nhớ mãi về sau.
Từ hôm đó, chiều nào cậu cũng xuống phòng tiếng Anh. Ban đầu chỉ để tránh bị mắng ở lớp, nhưng dần dần cậu quen với căn phòng nhỏ đầy tiếng đọc phát âm tiếng Anh và giọng nói điềm đạm của thầy Tiến.
Có hôm mất điện, hai thầy trò ngồi ngoài hành lang nhìn trời tối dần phía cánh đồng.
Hưng hỏi:
- Thầy dạy lâu thế mà không chán à?
Thầy Tiến cười:
- Có chứ.
- Thế sao thầy vẫn dạy?
Thầy ngẫm một lát rồi nói:
- Vì mỗi năm lại có vài đứa làm thầy thấy nghề này đáng để tiếp tục.
Hưng cúi đầu cười khẽ.
Gió đồng tháng tám mang theo mùi rơm mới.
Xa xa, tiếng loa xã vang lên bản tin về chuyển đổi số, về lớp học thông minh, về giáo dục hiện đại. Nhưng trong ngôi trường nhỏ ấy, nhiều học sinh vẫn chưa có nổi một chiếc điện thoại riêng để học trực tuyến hay một quyển từ điển tiếng Anh tử tế.
Thầy Tiến hiểu điều đó hơn ai hết.
Nhiều đêm, sau giờ dạy thêm miễn phí, thầy lại lọ mọ tìm tài liệu học phù hợp, in từng bộ đề cho học sinh yếu và sửa từng chiếc tai nghe cũ để các em luyện nghe. Có lần học sinh hỏi:
- Thầy làm nhiều thế có được thưởng không?
Thầy bật cười:
- Được chứ.
- Thưởng gì ạ?
Thầy nhìn đám học trò đang ríu rít trong phòng tiếng Anh:
- Được thấy các em lớn lên.
Đám trẻ cười ồ vì nghĩ thầy nói đùa.
Chỉ có cô Lan dạy Văn đứng ngoài cửa là hiểu.
Cô từng hỏi thầy:
- Anh sống đơn giản quá có thấy thiệt không?
Thầy Tiến nhìn sân trường đầy nắng:
- Nghề giáo nếu cứ tính hơn thua mãi thì khó vui lắm.
Một năm sau, Hưng trở thành học sinh tiến bộ nhất khối.
Ngày tổng kết, cậu đứng trên sân khấu nhận giấy khen mà hai tay run run. Dưới sân trường, bà nội cậu ngồi ở hàng ghế cuối lặng lẽ chấm nước mắt.
Sau buổi lễ, Hưng chạy xuống phòng tiếng Anh tìm thầy.
Căn phòng vẫn sáng đèn như mọi ngày.
Thầy Tiến đang cúi người chỉnh lại chiếc loa cũ cho tiết học hôm sau.
Hưng đứng ngoài cửa gọi nhỏ:
- Thầy ơi…
Thầy quay lại:
- Sao chưa về?
Cậu học trò siết chặt tờ giấy khen trong tay:
- Sau này… em muốn làm giáo viên tiếng Anh giống thầy.
Bàn tay thầy khựng lại vài giây.
Ngoài cửa sổ, nắng cuối chiều rơi nghiêng lên mái tóc đã điểm bạc.
Thầy Tiến nhìn cậu học trò trước mặt, ánh mắt hiền và ấm như ngọn đèn vẫn sáng mỗi đêm nơi phòng tiếng Anh nhỏ cuối dãy nhà.
Rồi thầy cười.
Nụ cười nhẹ đến mức tưởng như tan vào tiếng ve cuối hạ, nhưng đủ làm căn phòng nhỏ bỗng ấm lên giữa buổi chiều yên ả của ngôi trường quê.